ALMAN ÇEŞMESİ

Alman Çeşmesi, Sultanahmet'te antik Hippodrom alanının kuzey kesiminde, I. Ahmed Türbesi'nin önündedir. Prusya Kralı ve Alman İmparatoru II. Wilhelm'in 1898 tarihli ziyaretinden sonra Türk-Alman dostluğunun nişanesi olarak yapılarak 27 Ocak 1901’de II. Wilhelm'in doğum gününde açılmıştır.

Mimarları

Tasarımının II. Wilhelm'in bir deseni üzerine geliştirildiği, planların mimar Spitta tarafından çizildiği ve mimar Schoele tarafından yapıldığı bilinmektedir. Yapının mimarları arasında Carlitzik ve İtalyan mimar Joseph Antony de vardır.

Yapım Yöntemi

Çeşmenin bütün yapısal öğeleri, Almanya'da hazırlanmış; mermer ve değerli taşlardan oluşan malzemesi orada işlenmiş ve gemiyle İstanbul'a taşınarak yerinde monte edilmiştir.

Mimari Özellikler

Alman Çeşmesi, İstanbul'un geleneksel meydan çeşmelerinden farklı olarak şadırvan modeline yakındır. Sekizgen planlı ve yüksek bir taban üzerinde sekiz basamakla çıkılan bir platformu, bir su haznesi ve sekiz kolonla taşınan bir kubbesi vardır. Sekizgen tabanın yedi kenarında benzer kompozisyonlar içinde çeşmeler vardır. Güneydeki kenarı, merdiven olarak düzenlenerek çeşmeye bir ön cephe kazandırılmıştır.

Su haznesinin bulunduğu platformda, çeşmenin tabanının parapetiyle hazne arasında bir çevre koridoru ve kenarlarında mermer oyma kanepeler vardır. Çevre koridorunun zemini, renkli taşlardan geometrik desenli olarak işlenmiştir. Çeşmenin en gösterişli bölümü, koyu yeşil renkli doğal taş sütunları ile nakışlı kemerleri ve bakır kaplı açık yeşil renkli kubbesidir.

Bezemeler

Alman Çeşmesi’nin süslemelerinde hiçbir figüratif motif kullanılmamıştır. Seraskerlik Müsteşarı Ahmet Muhtar Bey’in sekiz beyitlik tarih kitabesi kemerlerin iç yüzüne Hattat İzzet Efendi’nin sülüs hatı ile altın harflerle işlenmiştir.

Kubbenin içi altın mozaiklerle süslenmiş, tam ortasına iç içe dairesel motiflerden oluşan renkli bir göbek yapılmıştır. Kubbe eteğinin kolon hizalarında almaşık olarak dizilen madalyonlara açık yeşil zemin üzerine altınla II. Abdülhamid'in tuğrası ve Prusya mavisi zemin üzerine altın gotik harflerle II. Wilhelm'in baş harfleri işlenmiştir.

Kaynakça

Altınay, Ahmet Refik. (1959). ‘Alman Çeşmesi.' İstanbul Ansiklopedisi, C. 2, Reşat Ekrem Koçu ve Mehmet ali Akbay İstanbul Ansiklopedisi Neşriyat Kollektif Şirketi, İstanbul, s. 727-728.

Batur, Afife. (1993). ‘Alman Çeşmesi.’ Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.1, Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Ortak Yayını, İstanbul, s. 208-209.