Patara Deniz Feneri gece ziyaretine açılıyor

Gece fotoğrafı: Bekir Bektaş @Anadolu Ajansı

Çevre düzenlemesi gibi eksikliklerinin tamamlanmasının ardından ziyarete açılması amaçlanan antik fener, ışıklandırdığında ise Kültür ve Turizm Bakanlığının gece müzeciliği uygulaması kapsamına alınacak. Geceleri de ziyaretçiyle buluşması planlanan eserin en çok turist çeken tarihi yapılardan biri olması bekleniyor.

Doğal afetler sonucu yıkılan yaklaşık 26 metre uzunluğundaki deniz fenerinin çevresinde kazılarda ortaya çıkarılan binlerce taş, hazırlanan projenin ardından bölgede kurulan "taş hastanesi"nde titizlikle işlenerek kuleye konuldu. Roma İmparatoru Nero tarafından Likya Valisi Sextus Marcus Priscus'a yaptırılan deniz fenerinin 4 metre yüksekliğindeki podyumunun üzerinde yükselen ve üzerinde "Ben imparator Nero. Bu feneri denizcilerin selameti için yaptım" ifadesinin de (özgün halinde altın harflerle) yer aldığı yazıt, yunus kabartması ve kubbe bulunan kulede restitüsyon çalışmaları tamamlandı. Deniz fenerinin ışığı, çevre düzenlemesinin ardından sembolik olarak uzun yıllar sonra yeniden yanacak.

Yapının orijinal malzemesiyle ayağa kaldırılmasının önemine dikkati çeken Patara Antik Kenti Kazı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Şevket Aktaş, AA muhabirine "Antik dünyadan günümüze gelen ve İmparator Nero'yu temsil eden bu yapı hem anıt podyumu hem de mimarisiyle çok özel bir yapı. Fener anıtsal bir podyum üzerinde 2500 taştan oluşan kuleye sahip. Herkesin görmek isteyeceği bir deniz feneri" açıklamasını yaptı.

Patara’nın Taş hastanesi

Patara'daki deniz fenerinin, orijinal taş malzemeleri ile yeniden inşası için hazırlanan restitüsyon (orijinal hali) projesinde Patara Antik Kenti'nde Roma İmparatoru Nero’nun prestij eseri olarak yaptırılan deniz fenerini orijinal taş malzemeleriyle yükseltmek için yıkıntının bulunduğu alana "taş hastanesi" kurulmuştu.

Likya Birliği'nin uzun yıllar başkentliğini yapan Patara Antik Kenti'ndeki 2 bin yıl öncesine tarihlenen deniz feneri 6 metre çapında 26 m yüksekliğinde silindirik bir gövde şekilde 6 bölümden oluşan mimari bir yapıya sahip. Patara Deniz Feneri'nin 1481'de Rodos depreminde sarsıntının etkisi ve oluşan tsunami ile yıkıldığı tahmin ediliyor.

Taş yığını şeklindeki yapının çevresinde yapılan arkeolojik kazılarda deniz fenerine ait 2 bin 595 orijinal yapı taşı gün yüzüne çıkarılmıştı. Burada istiflenen malzeme, öncelikle "taş hastanesi"nde (2025 yılına dek Kazı Heyeti Başkanı olan) Prof. Dr. Havva İşkan Işık'ın koordine ettiği çalışmayla restorasyon uzmanları tarafından tek tek 3 boyutlu modellemeleri yapılmış, taşlar, deprem simülasyonuna yönelik 3D optik taramadan geçirilmişti.

Restorasyonu yapan yüklenici firmanın şantiyesini kurduğu alanda bir taş hastanesi oluşturduklarını anlatan ve burada esere ait orijinal taş malzemenin titiz bir çalışmayla tek tek elden geçirildiğini belirten Işık, "Fener adeta taş taş üstünde yükselmeye başlayacak. Yapıya iade edilecek orijinal blokların her biri bu hastanede tek tek lazer taramadan geçirilecek, 3 boyutlu modellenecek. Bu modellerin yine 3 boyutlu çıktısı alınacak. Bu taramadan sonra taşlar özel ölçüm aletleriyle taşıyıcılıkları ölçümlenecek. Ne kadar yük kaldırabilecekleri tespit edilecek. Çünkü birinci metrede bulunan bir taş 26 metre yükü taşıyabilecek mi? Ona bakacağız. Kılcal çatlakları olanların onarımı, güçlendirilmesi yapılacak. Taşlar, üzerlerinde birçok tetkik, operasyon yapıldıktan sonra yerlerine konulacak. Böylece fenerin bütün orijinal bloklarını lego taşı gibi elde edip bütün denemelerimizi, kurgulamalarımızı daha önceden oluşturduğumuz restitüsyon projesinde kontrol etme fırsatına sahip olacağız. Bütün bu çalışmaları taş hastanesinde gerçekleştireceğiz " şeklinde konuşmuştu.

Ultrason taraması ile belirlenen kırık ve çatlak bölgeler de statik projeye uygun güçlendirme malzemesi konularak onarılmıştı. Fenerin 6 metre yüksekliğindeki podyumunun hazırlanmasının ardından vinçler yardımıyla kaldırılan taşlarla kule yükselmeye başlamıştı.

Patara Antik Kenti (önceki dönem) Kazı Başkanı ve Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Havva İşkan Işık, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Fenerin ilk yapıldığı taş malzemenin tamamının arkeolojik kazıyla çıkarıldığını ve numaralandığını anlatarak, "Patara'daki fener dünyadaki ilk deniz feneri değil ama kendi orijinal malzemesiyle ayağa kaldırılabilecek olan tek fener olacak" ifadesini kullanmıştı.

Kaynak: AA